Thời gian gần đây, thị trường ASEAN nổi lên là thị trường xuất khẩu tiềm năng của Việt Nam khi kim ngạch xuất khẩu tăng từ khoảng 9 tỷ USD năm 2003 lên gần 40 tỷ USD vào năm 2013. Có được tiện lợi này là nhờ có các hiệp nghị thương mại tự do Việt Nam đã ký với các nước ASEAN.
Tuy nhiên, là một doanh nghiệp có kinh nghiệm xuất khẩu nhiều năm sang thị trường ASEAN, ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc công ty Cổ phần điện tử Bình Hòa lại cho rằng xuất khẩu sang ASEAN doanh nghiêp Việt Nam có rất nhiều khó khăn.
Theo đó, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt gần như thua thiệt hơn khi giá cả tại Việt Nam hiện tại tăng cao rất nhiều, từ giá điện, nước, xăng dầu, tải khiến giá sản phẩm đắt hơn. Về khâu vận tải doanh nghiệp Việt Nam hoàn toàn phụ thuộc vào công ty vận tải nước ngoài, chi phí vận tải quá tốn kém khi 1 lô hàng nhập cảng phải “cõng” tới 7 loại phí còn 1 lô hàng xuất khẩu phải trả tới 10 loại phí.
Thêm cửa nhựa upvc vào đó, hàng Việt Nam khó cạnh tranh với mặt hàng xuất xứ từ Trung Quốc, Thái Lan… tại các nước ASEAN bởi cùng một chủng loại nhưng giá cả, mẫu giá hàng Trung Quốc, Thái Lan cạnh tranh tốt hơn.
Chưa kể đến, khi AEC chính thức được hình thành, theo cam kết 100% thuế suất đối với hàng hóa thường ngày từ các nước ASEAN sẽ được Việt Nam dỡ bỏ, thị trường sẽ cạnh tranh quyết liệt hơn. Khi đó, thị trường ASEAN sẽ như chiếc bình thông nhau, không chỉ hàng hóa xuất khẩu đi mà còn khó cạnh tranh ngay thị trường trong nước.
Ông Vũ Vinh Phú, chủ toạ Hiệp hội Siêu thị Hà Nội khi nói về khó khăn của các doanh nghiệp Việt thì lo ngại: “Khi AEC hình thành, điều thua thiệt nhiều khả năng nghiêng về phía các doanh nghiệp Việt Nam đang yếu kém hiện nay về nhiều mặt như chiến lược kinh dinh, vốn, công nghệ quản lý, nhân lực chưa qua đào tạo, yếu kết liên giữa sản xuất và phân phối.”
Khi những lợi thế về giá không còn, cộng thêm với việc mở cửa thị trường, muốn tăng sức cạnh tranh, theo khuyến cáo của các chuyên gia, doanh nghiệp trong nước không nên kinh doanh theo lối cũ mà cần giao hội khai phá những thị trường nhỏ nhưng mới và ít đối thủ cạnh tranh.
Thí dụ như thị trường Malaysia, Thái Lan và Indonesia, với quy mô thị trường lớn, nơi tụ hợp của các tập đoàn, công ty đa nhà nước, do đó Việt Nam có thể đẩy mạnh xuất khẩu các mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện; máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; công cụ vận tải và phụ tùng; máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác…
